کدخبر : 2155
چهارشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۴:۰۴
فاقددیدگاه

هفته اول اسفند، هفته سلامت مردان ایرانی/ آشنایی با مهم‌ترین تست‌های غربالگری در مردان

سال ۱۳۸۵ بود که شبکه ۴ سیما در برنامه‌ای، طرحی مبنی بر نام‌گذاری یک روز در سال به عنوان روز «سلامت مردان» را مطرح کرد و چندی بعد، پای این طرح به دفتر سلامت خانواده وزارت بهداشت کشیده و مورد پذیرش واقع شد.

سال ۱۳۸۵ بود که شبکه ۴ سیما در برنامه‌ای، طرحی مبنی بر نام‌گذاری یک روز در سال به عنوان روز «سلامت مردان» را مطرح کرد و چندی بعد، پای این طرح به دفتر سلامت خانواده وزارت بهداشت کشیده و مورد پذیرش واقع شد. از آن به بعد، اولین پنجشنبه اسفندماه هر سال به عنوان روز سلامت مردان نام‌گذاری شد و روابط عمومی وزارت بهداشت، هدف از تعیین این روز را این‌طور بیان کرد: « هفته اول اسفند به عنوان هفته ملی سلامت مردان با هدف حساس‌سازی مردان نسبت به سلامت خود، ترویج فرهنگ پیشگیری اولیه و تشخیص زود هنگام بیماری‌های خطیر و بدون علامت در جامعه مردان، افزایش دسترسی آنان به اطلاعات سلامتی به ویژه از طریق رسانه های ارتباط جمعی و گسترش فرهنگ همکاری درون بخشی و برون بخشی در مقوله سلامت، برگزار می‌شود».

متاسفانه یکی از مسائلی که باعث تشخیص دیرهنگام بیماری‌های مردانه و سخت شدن درمان این بیماری‌ها می‌شود، عدم توجه مردان به سلامتی خود، در کنار عدم علاقه آنها به مراجعه منظم به پزشک است. به همین دلیل هم در ادامه این بخش، به معرفی مهم‌ترین تست‌های غربالگری مخصوص مردان اشاره می‌کنیم که انجام منظم و دوره‌ای آنها می‌تواند گام بزرگی در راستای حفظ سلامت و تندرستی آقایان باشد.

تست بیماری آب‌سیاهِ چشم (گلوکوم)
این گروه از بیماری‌های ناحیه چشم، تدریجا به عصب بینایی آسیب می‌رسانند و می‌توانند به نابینایی منجر شوند. حتی این احتمال وجود دارد که افراد مبتلا به آب‌سیاه، قبل از این‌که متوجه هر گونه علائمی شوند، بخش قابل توجهی از بینایی خودشان را از دست بدهند. متاسفانه، چنین اتفاقی برگشت‌ناپذیر است. آزمایش‌های غربالگری به‌منظور سنجش فشار غیرطبیعی چشم، برای تشخیص و درمان آب‌سیاه قبل از صدمه زدن به عصب بینایی، واقعا ضروری است. آزمایش‌های چشم برای تشخیص بیماری آب‌سیاه، براساس سن و عوامل خطر مربوط به هر فرد تعیین می‌شوند: زیر ۴۰ سال: هر ۲ تا ۴ سال. ۴۰ تا ۵۴ سال: هر ۱ تا ۳ سال. ۵۵ تا ۶۴ سال: هر ۱ تا ۲ سال. ۶۵ سال به بالا: هر ۶ تا ۱۲ ماه. اگر به دلایل مختلف در گروهی از افراد قرار می‌گیرید که با خطر بالای ابتلا به آب‌سیاه مواجه هستند، حتما به پزشک مراجعه کنید و از او درباره انجام دادن غربالگری‌های بیشتر و زودتر مشورت بگیرید. این افراد به‌طور کلی بیش از دیگران با خطر ابتلا به آب‌سیاه مواجه هستند: افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به آب‌سیاه دارند، کسانی که از داروهای استروئیدی استفاده می‌کنند و افرادی که قبلا دچار آسیب‌های چشمی شده‌اند.

تست بیماری دیابت نوع ۲
بخش قابل توجهی از مردم جهان، از جمله یک‌سوم از آمریکایی‌ها، به بیماری دیابت مبتلا هستند، اما از این مساله هیچ اطلاعی ندارند. دیابت کنترل‌نشده می‌تواند به بروز سکته مغزی و ابتلا به بیماری‌های قلبی و بیماری‌های کلیوی منجر شود. حتی به‌وجود آمدن آسیب‌های ناشی از دیابت کنترل‌نشده در عروق خونی شبکیه چشم می‌تواند به نابینایی فرد بیمار ختم شود. انواع آسیب‌های عصبی نیز از عوارض دیگر بیماری دیابت کنترل‌نشده هستند. ما نباید اجازه بدهیم که چنین مشکلاتی به‌وجود بیایند. خوش‌بختانه بیماری دیابت نوع ۲، خصوصا اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، قابل کنترل است و می‌توان از بروز عوارض آن نیز جلوگیری کرد. به‌طور کلی، ‌رعایت اصول استاندارد در زمینه‌های زیر، نقش مهمی در مدیریت بیماری دیابت دارد: رژیم غذایی، ورزش کردن، کاهش وزن و مصرف داروها. هر کدام از آزمایش‌های قند خون ناشتا، تست تحمل گلوکز و یا AIC، می‌توانند به‌تنهایی یا در کنار هم برای غربالگری بیماری دیابت مورد استفاده قرار بگیرند. بزرگ‌سالان سالم باید غربالگری بیماری دیابت را در سن ۴۵ سالگی شروع کنند و این کار را با گذشت هر سه سال دوباره انجام بدهند. اگر به بیماری فشار خون بالا یا کلسترول خون بالا مبتلا باشید، باید غربالگری دیابت را زودتر شروع کنید.

تست بیماری کلسترول خون بالا
بالا بودن سطح کلسترول بد (LDL) در خون باعث تجمع پلاک‌های چسبنده در دیواره‌ها یا جداره‌های رگ‌های خونی می‌شود. این وضعیت، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد. درنتیجه فرد ممکن است به آترواسکلروزیس (تصلب شرایین) مبتلا شود و این بیماری هم بدون هیچ علائمی در سال‌های زیادی پیشرفت کند. آترواسکلروزیس در درازمدت می‌تواند به حمله‌های قلبی و سکته‌های مغزی منجر شود. البته ایجاد تغییرات در سبک زندگی و مصرف داروها براساس تجویز پزشک، می‌توانند سطح کلسترول بد خون را پایین بیاورند و درنتیجه خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی را هم کاهش بدهند. پانل چربی خون ناشتا، یکی از انواع آزمایش‌های خون است که اطلاعات مهمی را در این زمینه‌ها ارائه می‌کند: سطح کلسترول تام، سطح کلسترول بد خون (LDL)، سطح کلسترول خوب خون (HDL) و تری‌گلیسیرید. وضعیت همین چند شاخص است که نکات مهمی را به شما و پزشک نشان می‌دهد. درواقع،‌ پزشک با توجه به آن‌ها می‌تواند دستورات لازم در راستای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، بیماری دیابت و سکته مغزی را صادر کند. مردانی که با خطر بالای ابتلا به بیماری‌های قلبی مواجه هستند، باید غربالگری برای وضعیت کلسترول خون را از ۲۰ سالگی شروع کنند. این غربالگری از ۳۵ سالگی به بعد باید به‌طور منظم انجام شود.

تست بیماری فشارخون بالا
خطر ابتلا به بیماری فشار خون بالا همراه با افزایش سن مردان، بیشتر می‌شود. البته ابتلا به این بیماری با عواملی مثل وزن و سبک زندگی نیز مرتبط است. بیماری فشار خون بالا می‌تواند بدون بروز علائم اولیه، به عوارض و پیامدهای شدید و ناخوشایندی منجر شود. یکی از این عوارض، آنوریسم است که با باد کردن خطرناک عروق خونی همراه می‌شود، ولی قابل درمان است. درمان بیماری فشار خون بالا، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، نارسایی کلیه و بروز سکته مغزی را کاهش می‌دهد. بنابراین، همواره از وضعیت فشار خون خودتان اطلاع کامل داشته باشید. اگر به این نتیجه رسیدید که فشار خون‌تان بالا است، حتما به پزشک مراجعه کنید. فشار خون براساس دو عدد تعیین می‌شود. اولین شماره (سیستولیک)، فشار خون موجود در عروق خونی را موقع ضربان قلب نشان می‌دهد. دومین شماره (دیاستولیک) هم نشان‌دهنده فشار خون بین ضربان‌های قلب است. به یاد داشته باشید که نحوه بررسی وضعیت فشار خون به این موضوع بستگی دارد که شما به کدام عوامل خطر دیگر مبتلا باشید.

تست بیماری سرطان پوست (ملانوما)
خطرناک‌ترین شکل از سرطان‌های پوست، سرطان ملانوما ست. این سرطان در سلول‌های خاصی به‌نام ملانوسیت شروع می‌شود که وظیفه تولید رنگ پوست را بر عهده دارند. مردان مسن‌تر و سالمند، دو برابر بیشتر از مردان و زنان دیگر در معرض خطر ابتلا به سرطان پوست قرار دارند. حتی احتمال ابتلای مردان به انواع دیگر سرطان‌های پوست، مانند سرطان غیرملانوما و سرطان سلول سنگفرشی، ۲ تا ۳ برابر بیشتر از زنان است. خطر ابتلا به سرطان پوست با این عوامل بیشتر می‌شود: افزایش زمان قرار گرفتن در معرض نور خورشید یا تخت‌های برنزه و آفتاب‌سوختگی. انجمن سرطان آمریکا و آکادمی درماتولوژی آمریکا نیز به همه مردان توصیه می‌کنند تا به هر گونه تغییر شکل، رنگ و اندازه پوست دقت داشته باشند و هرگونه تغییر عجیب را به اطلاع پزشک برسانند. البته معاینه پوست توسط پزشک متخصص یا متخصصان دیگر باید به‌عنوان بخشی از برنامه روتین معاینات سالانه در نظر گرفته شود. درمان‌های لازم برای سرطان پوست باید در مراحل اولیه و خیلی زود شروع شوند تا اثربخشی بیشتری داشته باشند و به بدشکلی کمتری منجر شوند.

تست بیماری سرطان کولورکتال (روده بزرگ)
سرطان کولورکتال، به‌عنوان دومین عامل مرگ‌های ناشی از سرطان شناخته می‌شود. مردان نیز بیشتر از زنان در معرض خطر ابتلا به این سرطان قرار دارند. بیشتر موارد سرطان‌های کولون، خیلی آرام از پولیپ‌های کولون شروع می‌شوند و در سطح درونی کولون رشد می‌کنند. پس از ابتلا به سرطان کولون، این بیماری خطرناک می‌تواند به قسمت‌های دیگر بدن سرایت کند یا حتی آن‌ها را مورد تهاجم قرار بدهد. راه پیشگیری از ابتلا به سرطان کولون، پیدا کردن و از بین بردن تمام پولیپ‌ها دقیقا قبل از سرطانی شدن آن‌ها است. غربالگری برای تشخیص سرطان کولون در مردانی که با خطر متوسط روبه‌رو هستند، باید در سن ۵۰ سالگی شروع شود. تست رایجی که برای تشخیص پولیپ‌ها و سرطان کولورکتال مورد استفاده قرار می‌گیرد، کولونوسکوپی نام دارد. پزشک در این روش، از نوعی لوله انعطاف‌پذیر و یک دوربین، برای دیدن تمام جزئیات کولون استفاده می‌کند. خوش‌بختانه، امکان از بین بردن پولیپ‌ها، در زمان کولونوسکوپی، وجو دارد. جایگزین مشابه این روش، سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌پذیر نام دارد فقط قسمت پایینی کولون را بررسی می‌کند.

تست بیماری سرطان پروستات
سرطان پروستات، یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در میان مردان است. این سرطان در میان مردان آمریکایی، بعد از سرطان پوست در رده دوم قرار می‌گیرد. سرطان پروستات معمولا خیلی آهسته رشد می‌کند، اما انواع تهاجمی این سرطان هم وجود دارند که سرعت رشدشان بسیار بالا است. تست‌های غربالگری می‌توانند به تشخیص بیماری در مراحل اولیه، گاهی اوقات قبل از بروز علائم، کمک کنند. تشخیص سرطان پروستات در این مرحله، اثربخشی درمان‌ها را تا حد زیادی افزایش می‌دهد. غربالگری‌ها برای سرطان پروستات در مردان می‌تواند شامل این موارد باشند: معاینه رکتال دیجیتال (DRE) و آزمایش خون PSA (آنتی‌ژن اختصاصی پروستات). انجمن سرطان آمریکا به همه مردان توصیه می‌کند که حتما غربالگری‌های سرطان پروستات را جدی بگیرند و درباره این موضوع با پزشک مشورت کنند. این غربالگری‌ها باید براساس الگوی زیر شروع شوند: در ۵۰ سالگی برای مردان که با خطر متوسط روبه‌رو هستند. در ۴۵ سالگی برای مردانی که با خطر بالای ابتلا به سرطان پروستات مواجه هستند. در ۴۰ سالگی برای مردانی که سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان پروستات را دارند.

تست بیماری سرطان بیضه
این سرطان نادر در بیضه مردان شکل می‌گیرد، یعنی همان غددی که تولید اسپرم را بر عهده دارند. بیشتر موارد ابتلا به سرطان بیضه، بین ۲۰ تا ۵۴ سالگی اتفاق می‌افتند. انجمن سرطان آمریکا به همه مردان توصیه می‌کند که به‌طور منظم در طول سال، برای معاینه بیضه‌ها به پزشک مراجعه کنند. مردانی که سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان بیضه را دارند یا با بیضه نزول نکرده (undescended testicle) مواجه می‌شوند، بیشتر از همه در معرض خطر ابتلا به این سرطان قرار دارند. بنابراین، این مردان باید در مورد غربالگری بیشتر در طول سال با پزشک مشورت کنند. بعضی از پزشکان، نکاتی را برای بررسی بیضه‌ها به مردان آموزش می‌دهند تا آنان بتوانند شکل‌گیری توده‌های سخت در بیضه‌ها یا تغییر در اندازه و شکل بیضه‌ها را تشخیص بدهند.

منبع:سلامتیسم

اشتراک گذاری:
مطالب مرتبط
دیدگاه شما